Antidot Nedir?

Antidot, bir ilacın veya bir zehirin etkilerine azaltan veya tamamen ortadan kaldıran maddelerin genel adıdır. Antidot, halk arasında panzehir olarak bilinmektedir. Farmakologlar arasında ise yetim ilaç olarak adlandırılmaktadır. Yetim ilaç olarak anılmasının sebepleri, üretim maliyetinin yüksek olması, ilaç firmalarının bu ilaca ilgisinin az olması gibi nedenler sayılabilir. Bu yüzden yeni antidot çok az geliştirilir.

Zehirlenmelerde, antidotların hayati önemi vardır. Antidotların doğru kullanımı mortalite ve morbiditeyi önemli ölçüde azaltır. 

Antidotların kullanım şekli, hayatı tehdit eden zehirlenmelerde tek doz olarak, ihtiyaç duyulması halinde tekrarlayan dozlar şeklinde uygulanır.

Antidotların sınıflandırması

  • Kimyasal antagonistler
  • Fizyolojik antagonistler
  • Farmakolojik antagonistler
  • Metabolizma düzeyindeki antagonistler

Kimyasal antagonistler

Vücutta zehirle kimyasal kompleks oluşturur. Bu yolla zehiri etkisiz hale getirir. Oluşan bu kimyasal durum sonucunda zehirin vücuttan atılım hızıda artabilir.

ZehirAntidot
Civa, arsenik, bizmut, kadmiyumDimerkaprol
KurşunKalsiyum disodyum EDTA, penisilamin, dimerkaprol
DemirDemir Desferrioksamin (deferoksamin)
Bakır ve altın bileşikleriPenisilamin
HeparinProtamin sülfat
Asetaminofen (parasetamol)N-asetilsistein
Siyanürler ve sodyum nitroprusiyatHidroksikobalamin

Fizyolojik antagonistler

Zehirlenme etkeni tarafından etkilenen yapılar üzerinde zıt yönde etki yapan maddelerdir.

ZehirAntidot
Konvülsiyon yapıcılarDiazepam, barbitüratlar
Vazokonstriktör ilaçlarNitritler ve diğer vazodilatörler
AmfetaminlerKlorpromazin ve türevleri
İzoniazidPridoxin

Farmakolojik antagonistler

Zehirlenme etkeninin etkilediği reseptörü bloke ederek zehiri etkisiz hale getirirler.

ZehirAntidot
Narkotik analjeziklerNaloksan
Muskarinik ilaçlar ve antikolinesterazlarAtropin
AtropinFizostigmin
HistaminAntihistaminikler

Metabolizma düzeyindeki antagonistler

ZehirAntidot
Oral antikoagülanlarK1 vitamini
KarbonmonoksitCO Saf Oksijen
MethotreksatFolinik asit
Metil alkol ve etilen glikolEtanol
SiyanürSodyum tiyosülfat
AsetaminofenNAC
OrganofosfatlarObidoksim
MethemoglobinemiMetilen mavisi

Diğer güncel antidotlar

ZehirAntidot
Etil Alkol Zitramin
MantarSilibinin
AntikoagülanDabigatran, Rivaroksaban, Apiksaban, Edoksaban

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here